- Een poging de complexe werkelijkheid van management, organisatie en (beroeps)onderwijs te duiden -

HOE?ZO!

18 mrt. 2012

Een school is meer dan een kruidenierswinkel ?!

 Het is een prima zaak als de overheid zich bij de financiering van instellingen van algemeen nut een beetje als een kruidenier opstelt en op de kleintjes let. Het gaat om onze belastingcentjes en daarmee mag niet gemorst worden. De overheid is een beetje als mijn eerste werkgever, de kruidenier Piet de Gruyter, die de slagzin hanteerde “En betere waar, en 10% korting”. Met de kortingen is het in het onderwijs tot nog toe meegevallen maar dat kan binnenkort natuurlijk anders worden.


De winkelketen van de Gruyter heeft het met haar concentratie op de marketinginstrumenten Prijs en Product uiteindelijk niet gered tegen de concurrent Albert Heyn. Deze wierp blijkbaar een breder repertoire in de strijd om de gunst van de consumenten te winnen. Koopgedrag wordt dus niet uitsluitend door de prijs bepaald. Maar ook voor het gedrag van de aanbieder geldt dat er meer nodig is dan een financiële prikkel om in beweging te komen.

Er waren genoeg financiële prikkels bij de firma de Gruyter maar het vermogen ontbrak om op het juiste moment de juiste beslissingen te nemen. Dat kan heel goed vertaald worden naar de acht instellingscompetenties waaraan we een aantal blogafleveringen hebben gewijd. Ik heb de casus de Gruyter niet uitgebreid geanalyseerd maar het is direct duidelijk dat het ontbrak aan de vierde competentie “Analyse- en interpretatievermogen”. De tekenen des tijds die Albert Heyn wel begreep, namelijk de behoefte aan grootschalige supermarkten met een breed assortiment, werd door de Gruyter te laat opgepikt.


De grootste fout was echter dat te lang werd vastgehouden aan eigen productie van zo’n beetje het complete assortiment i.p.v. dat men inzag dat distributie de kerntaak was. Met competentie 1: het “taakgericht leiderschap” (leading and deciding) zat het dus ook niet goed. Hetzelfde kan gezegd worden van competentie zeven in het rijtje “adapting and coping”, te vertalen als aanpassingsvermogen of zelfsturend vermogen. Hoe zit het eigenlijk in Onderwijsland met deze instellingscompetenties ?

De firma de Gruyter grossierde dus niet in de juiste competenties en dan gaan financiële prikkels je niet als vanzelf op de juiste weg helpen. Neem van mij aan dat een onderwijsinstelling heel wat complexer, of in ieder geval heel anders is als een kruidenierswinkel en dus ook een heel andere benadering van de besturing nodig heeft. Misschien is dat wel de kern van de fout die de voormalige leiding van het Amarantis concern heeft gemaakt. En het is de vraag of OCW, waar in toenemende mate de “homo economicus” wordt aangesproken, wel helemaal op het goede spoor zit.



Misschien helpt zo’n nadruk op de bedrijfseconomische dimensie je bij een onderwijsinstelling wel van de wal in de sloot. Men gaat dan bijvoorbeeld bedrijfje spelen, iets wat voor sommige onderwijsbestuurders blijkbaar aantrekkelijke kanten heeft. Ze raken vervolgens losgezongen van de realiteit en verliezen de focus op de eigenlijke kerntaken. Dat is precies wat Piet de Gruyter destijds overkwam, die overigens in de volksmond de bijnaam “Piet de dief” had. Dat is ook wat je in Onderwijsland wel ziet gebeuren. De werkelijkheid uit het oog verliezen en vervolgens de verkeerde accenten leggen.

De minister moet nog maar eens goed nadenken of de nadruk op prestatiebeloning, zowel op docent- als op instellingsniveau wel zo slim is. Is de kruideniersbenadering passend voor de situatie (of context zoals men in Onderwijsland zegt) waarin we verkeren ? Blijft natuurlijk de vraag staan wat het alternatief kan zijn. Misschien wel een leuk onderwerp voor een volgende aflevering.

Zie ook deze blogaflevering: "Toys for the boys"
 

Geen opmerkingen:

Een reactie posten