- Een poging de complexe werkelijkheid van management, organisatie en (beroeps)onderwijs te duiden -

HOE?ZO!

18 feb. 2012

Defuseren of aan competenties werken ?! (deel 1)


Defuseren lijkt het nieuwe mantra in Onderwijsland. Van politici is dat bekend maar ook anderen zijn nogal eens geneigd om naar gemakkelijke oplossingen te grijpen. Opeens is iets dan in de mode en brouwt men er een mooi ideologisch bouwwerkje omheen dat dan vervolgens moeiteloos gepapegaaid  kan worden door allerlei sjabloondenkers. Zo worden ons de laatste tijd uiteenlopende onderwijsrecepten aangesmeerd omdat het Brein daarom zou vragen en zo was kort geleden Fuseren Het Evangelie en is dat straks Defuseren. De universiteiten van Leiden, Delft en Rotterdam konden bijvoorbeld echt niet meer op eigen kracht verder, een fusie was onvermijdelijk. Inmiddels is uit in ieder geval het declaratiegedrag van de Delftenaren al wel gebleken dat de heren enigszins losgezongen waren van de werkelijkheid.

De mode gaat dus op en neer en het lijkt er op dat het woord competentie daar ook gevoelig voor is. Ik vind dat bijzonder jammer want er is niets mis met dit begrip. Waarschijnlijk wordt het binnen het beroepsonderwijs een beetje teveel geassocieerd met didactische strategieën of onderwijsmodellen die inmiddels in een kwaad of in ieder geval verdacht daglicht zijn komen te staan. Waarschijnlijk is het ook zo dat daarbij meespeelt dat sommige opleiders zich op eenzijdige wijze op de houdingsaspecten hebben gericht met veronachtzaming van kennis- en vaardigheidsaspecten. Het Ministerie wijst er immers expliciet op dat er sprake moet zijn van een balans tussen kennis, vaardigheden en competenties. Persoonlijk kan ik me niet veel voorstellen bij een opleidingsinstituut dat een beroepsbeoefenaar aflevert die wel de houdingsaspecten onder de knie heeft maar nauwelijks relevante kennis of vaardigheden bezit.

Nepdokter
Alhoewel er enkele jaren geleden een nepdokter is gearresteerd die met een witte jas onder de arm langs de deuren ging en die er vreemd genoeg  in  slaagde om tal van dames te mogen onderzoeken. Deze kwakzalver beschikte blijkbaar over een aantal relevante houdingsaspecten die een rol spelen bij vertrouwen winnen, overtuigen, beïnvloeden of presenteren. Een aantal andere competenties zoals ethisch en integer handelen of vakdeskundigheid toepassen waren duidelijk nog onvoldoende ontwikkeld. Maar goed dit voorbeeld telt niet want deze crimineel was waarschijnlijk niet het gediplomeerde product van een medisch opleidingsinstituut.

Als zowel het HBO als het MBO door incidenten soms in een kwaad daglicht komen te staan dan heeft dat naar mijn mening niets met de competentiegerichtheid van het onderwijs te maken maar gaat het in feite altijd om niet-professioneel handelen. En dat kan dan zowel het onderwijs als het management of de besturing van het onderwijs betreffen. Er is in die gevallen gewoon sprake van ondermaats onderwijs en/of ondermaats onderwijsmanagement en meestal van een combinatie van beide.  En er is dus geen enkele reden om daarbij het etiket competentiegericht in het spel te betrekken anders dan wanneer we zouden beweren dat de betrokkenen en/of de betrokken instellingen niet of onvoldoende competent zijn.

Als we het over competente organisaties hebben komen al snel de kerncompetenties van Hamel en Prahalad in beeld. Binnen het beroepsonderwijs zijn we gewend om competenties in verband te brengen met de individuele beroepsbeoefening. Maar als je ook op mesoniveau naar competenties van organisaties kunt kijken is het interessant om te bezien of we het competentiebouwwerk zoals dat in het MBO in het onderwijs wordt gebruikt ook op de instelling zelf kunnen toepassen. In de volgende aflevering ga ik die oefening voor u uitvoeren. Vooralsnog ben ik van mening dat je je in de meeste gevallen beter kunt bezig houden met het versterken van instellingscompetenties dan met fuseren of defuseren. Dat laat natuurlijk onverlet dat schaalverkleining onderdeel kan uitmaken van een pakket maatregelen, zolang het maar niet als Haarlemmer Olie wordt gezien.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten