- Een poging de complexe werkelijkheid van management, organisatie en (beroeps)onderwijs te duiden -

HOE?ZO!

26 jan. 2012

lekker werken in het onderwijs ?!


In de vorige aflevering heb ik geroepen dat een klimaat waarin onderwijsinnovaties het beste gedijen is te kenschetsen als een omgeving waarin de professional “lekker kan werken”. Ik geef direct toe dat dit een weinig precies gedefinieerde omschrijving is die aldus ook voor meerdere uitleg vatbaar is. Vervolgens ging ik het SCP verwijten dat ze teveel uit de losse pols met conclusies aan het strooien waren. Ik ontkom er dus niet aan om mijn criterium nader toe te lichten.

Kwakzalverij

Ik doe dat door in eerste instantie twee voorbeelden te geven van een verkeerde benadering. Dit onder het motto “van fouten maken kun je het meeste leren”. Het eerste voorbeeld dat ik in deze blogaflevering behandel is afkomstig van iemand die zich “enterbrainer” en “mentalist” noemt. Als ik zoiets lees krijg ik altijd associaties met kwakzalverij of Hans Klok maar dat ligt waarschijnlijk aan mijn gekleurde bril. Maar goed, de mentalist vertelt ons het volgende:

Gisteren had ik een werkbespreking bij een schoolbestuur van openbare basisscholen om te overleggen over een programma-onderdeel voor een studiedag voor 900 leerkrachten dat door mij zou worden ingevuld. De opdracht aan mij is het verzorgen van een inspirerende presentatie, waardoor de leerkrachten zin krijgen om in de klas te experimenteren met nieuwe werkwijzen die aansluiten op de kinderen van deze tijd. Dat is geen eenvoudige opdracht, want de meeste mensen hebben een natuurlijke weerstand tegen verandering omdat oude zekerheden dan wegvallen.”

We hoeven dit natuurlijk niet verkeerd uit te leggen. Er is niets mis met het uitnodigen van sprekers die dingen op een niet-saaie en wellicht onorthodoxe manier uitleggen. En zeker als je in een frontaal afgegeven praatje het niet-frontaal lesgeven wilt propageren moet je wel wat in huis hebben. Maar wat lezen we tussen de regels door als we dit nu eens voor de lol op een beetje venijnige wijze verkeerd willen begrijpen ?

De bestuurder die het goed bedoelt

Dan zie ik een bestuurder voor me die het goed bedoelt, die bij de tijd wil zijn en die de multi-taskende zapgeneratie met nieuwe didactieken en elektrische spulletjes wil faciliteren, zodat ze hun hoogst persoonlijke leertraject zelf vorm kunnen geven. De docenten begrijpen het nog niet helemaal en dus gaan we het nieuwe evangelie “even” m.b.v. de mentalist in hun hersenpan gieten. Dit met de hoop en verwachting dat de ongelovigen morgen weer geheel herboren en als nieuwe mensch hun professionele stiel weer opvatten. Nee dat staat er natuurlijk niet, en ja ik draaf behoorlijk door, om een bekende sportcommentator te parafraseren.

Wat ik eigenlijk wil beweren is dat je als bestuurder of leidinggevende in een organisatie met professionals niet dezelfde fout moet maken als de gemiddelde reclamemaker. Die spreekt zijn publiek aan alsof het randdebielen of kleuters zijn en denkt daarmee een warme sympathie te ontwikkelen voor zijn negotie. Weet u nog hoe Wouter Bos liet filmen hoe hij met een clubje van dat soort mensen aan het brainstormen was over de trucjes waarmee ze het domme kiezersvolk over de streep zouden gaan trekken ? Ik geloof dat het uiteindelijk niet gelukt is en dat zou wel eens kunnen liggen aan het feit dat de doelgroep zich niet serieus genomen voelde.

Datzelfde fenomeen doet zich voor als men, al dan niet met een of andere clown als geheim wapen, onderwijsprofessionals als onmondige kinderen gaat behandelen. Misschien dat Albert Heijn zijn handel zo verkocht krijgt maar dat wil toch niet zeggen dat we onderwijsvernieuwingen op dezelfde wijze aan de man moeten brengen ?!

De lerarenstaking

Misschien moeten we de lerarenstaking die vandaag plaatsvond ook eens in dat licht bekijken. Wellicht gaat het minder om de inhoud en vooral over het klimaat en het gebrek aan waardering. Als ik zie hoe de onderwijsbond op de vrouw speelt dan moet daar een wereld van frustratie achter zitten.

Hoe het wel moet ? Laten we het voor dit moment even houden op “de professionele dialoog aangaan”. Dat is niet top down een concept parachuteren en door de strot duwen maar dat is op gelijke hoogte met elkaar over het vak praten en samen bedenken met welke middelen we betere resultaten kunnen bereiken. Dat is niet vrijblijvend of ongericht, dat heeft ook niets met arbeiderszelfbestuur te maken, maar het is wel een proces met  tweerichtingsverkeer. Het heeft met wederzijds respect, acceptatie van elkaars rollen en met openheid en vertrouwen te maken. Het is eerder een collectief leer- of ontwikkelingsproces dan een kwestie van marketing en promotie, en het is al helemaal geen manipulatie.

Een bezuiniging labelen als “passend onderwijs” is in dit verband niet verstandig. Dit communiceert dat men er van uitgaat dat de betrokkenen dommeriken zijn. Noem het beestje bij de naam en draai er niet omheen. Er is ook helemaal niets mis met competentiegericht onderwijs. Als sommigen er een karikatuur van maken is de oplossing niet om het etiket te veranderen en het voortaan beroepsgericht opleiden te noemen. Over de communicatieprofessionals die dit aan de minister adviseren zal ik binnenkort nog wel eens een vernietigend blogje schrijven.

Wat de onderwijsmensen betreft ga ik er wel van uit dat we te maken hebben met echte professionals zoals we die eerder gedefinieerd hebben als mensen die willen bewegen en groeien. Indien  mensen te lang in een repressieve omgeving hebben verkeerd waar ze dit is afgeleerd moeten we ze faciliteren in hun verdere ontwikkeling. Waar mensen denken dat ze hun eigen gang kunnen gaan zonder zich om het vastgestelde beleid te bekommeren zullen ze gecorrigeerd moeten worden. Want onze onderwijsbusiness kent ook een zakelijke dimensie.

Echte professionals zullen namelijk geen moeite hebben te begrijpen dat een onderwijsinstelling zich geen toestanden kan veroorloven zoals die zich bij een gemiddelde voetbalclub kunnen voordoen. Het gaat om de toekomst van onze jeugd, het gaat om belastingcentjes en het gaat om de arbeidssatisfactie van alle betrokkenen, om maar een paar grote belangen te noemen. Een noodzakelijke professionele, of zeg maar bedrijfsmatige benadering van alle processen die in zo’n complexe machinerie als een onderwijsinstelling voorkomen kan heel goed samengaan met de ideële maatschappelijke doelstellingen. Sterker nog, het één kan niet zonder het andere !

Daarmee hoeft een school nog niet gerund te worden als was het een bank of een ontwikkelaar van onroerend goed. Maar nu kom ik op een heel ander terrein en dat is misschien iets om het een volgende keer over te hebben.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten