- Een poging de complexe werkelijkheid van management, organisatie en (beroeps)onderwijs te duiden -

HOE?ZO!

13 jan. 2012

Docenten en managers: soortgenoten of tegenvoeters ?

Eerlijk gezegd ga ik er van uit dat u wel een idee heeft over wat een reguliere professional is. Ik ga dus geen bandbreedte verprutsen om dat vraagstuk weer eens opnieuw te onderzoeken. Maar wat is nou een echte, zeg maar een door Hoe?Zo! goedgekeurde professional ?

Ik heb daar tijdens een recent fietstochtje eens over nagedacht en mijn conclusie is dat zo’n echte prof in ieder geval moet voldoen aan het criterium dat hij of zij nog lang niet is uitgeleerd. Dat lijkt enigszins paradoxaal omdat je zou verwachten dat een echte professional op zijn vakgebied wel zo’n beetje alles zou moeten weten en kunnen. Het één sluit het ander niet uit want er is ook nog zoiets als (beroeps)houding of attitude. Wat ik bedoel is dat je als vakmens nooit op je lauweren kunt rusten, ook al ben je een halve Einstein, maar altijd een nieuwsgierige, kritische, onderzoekende en dus lerende houding moet blijven koesteren. Er zitten wat mij betreft minstens twee aspecten aan die onderzoekende houding, deze moet betrekking hebben op het vakgebied waarop de professional zich richt maar het moet ook betrekking hebben op het eigen functioneren. Een echte professional is immers zijn eigen instrument, het is zijn (of haar) unieke persoonlijke bijdrage of invulling die leidt tot het professionele resultaat.

Daar moet natuurlijk wel energie in gestopt worden, in dat “levenlang leren” m.b.t. de buiten- en de binnenwereld. Een van mijn favoriete huisfilosofen Willem van Kooten zegt dat het draait om Talent, Toewijding, Tijgeren, en Timing. Talent is mooi, maar zonder toewijding en tijgeren (= hard werken) wordt het niks. Van Kooten is geobsedeerd door de Gouden Eeuw toen deze formule  blijkbaar aardige resultaten opleverde  in onze omgeving. Daarover zijn trouwens door de historisch econome Deirdre McCloskey in de meest recente uitzending van Wintergasten ook zeer behartenswaardige dingen gezegd. Het is best de moeite waard om op 21 januari naar de herhaling te kijken als u deze uitzending gemist hebt.
Benjamin Franklin

Een andere grote jongen Benjamin Franklin (1706-1790) zei: “When you are finished changing, you are finished”. Hij heeft ook geroepen dat “without continual growth and progress, such words as improvement, achievement and success have no meaning”. Als ik die uitspraken naar ons onderwerp mag toebuigen dan ben je alleen maar professional zolang je nog innoveert en groeit. Ik denk dat Franklin dat wel mag beweren want hij was als vernieuwer of innovator actief op tal van vakgebieden, zowel in de rol van wetenschapsman als in de rol van praktische uitvinder, maar daarnaast was hij bijvoorbeeld ook nog eens staatsman. Kom daar vandaag de dag eens om. Plasterk ?

Laten we eens een voorbeeld  zoeken buiten de onderwijswereld om het punt nog wat te verduidelijken. In de muziek vind ik Bob Dylan en Miles Davis goede voorbeelden van mensen die zichzelf voortdurend vernieuwd hebben en die bovendien niet te benauwd waren om daarbij hun comfortzone te verlaten. Veelal liepen ze voorop met ontwikkelingen waar hun publiek nog niet aan toe was. Ze volgden blijkbaar hun eigen kompas en achteraf gezien hebben ze het niet slecht gedaan. In elk vakgebied kun je dit soort (min of meer) unieke vernieuwers vinden. Ik zeg “min of meer” omdat iedereen natuurlijk voortbouwt op de fundamenten die er al liggen en vernieuwing vaak ook niet meer is dan het herschikken of anders combineren van bestaande elementen.

Nog een ander mooi voorbeeld uit de muziek. Jaap van Zweeden was een verdomd goeie violist die gewoon zijn hele beroepsleven lang leuk en succesvol had kunnen doorstrijken. Jaap gooide echter halverwege het roer om en ging wat anders doen. Hij nam daarbij risico’s, en stak zijn nek uit terwijl hij tevoren niet kon weten waar het avontuur zou eindigen. Volgens mij doet hij het inmiddels net zo goed of beter met zijn dirigeerstok dan vroeger met zijn strijkstok. Een professional pur sang wat mij betreft.

Innovatie, in beweging blijven, daar draait het dus blijkbaar om bij de echte professional. Daar moet je talent voor hebben maar misschien speelt de eerder genoemde houding of attitude wel minstens zo’n belangrijke rol. In de onderwijswereld kom je wat dit betreft nog al eens twee uitersten tegen. Aan de ene kant zie je de zogenaamde “verandermoeheid”, een syndroom dat gekarakteriseerd wordt door de uitspraak “het zal mijn tijd wel duren” en die zich uit in inertie. Aan de andere kant zie je ook wel eens een bepaalde hype-gevoeligheid, een ideologie gedreven eenzijdig doordraven op een bepaald thema dat tijdelijk in de mode is. U mag hier zelf uw voorbeeld invullen want ik wil wel graag iedereen te vriend houden :-)  .



Goed, een open mind en een innovatieve maar wel realistische houding is dus van belang voor iemand die de pet van echte professional wil opzetten. Dat impliceert ook creativiteit en de bereidheid om van de gebaande paden af te wijken. Innovatie is voor een deel immers het oog hebben voor “Neue Kombinationen”. Ik heb hier een bekend maar aardig filmpje gebaseerd op de beroemde Apple-reclame:



Is er naast de houdingsaspecten nog iets te beweren over specifieke kennis of vaardigheden die onmisbaar zijn voor onderwijsprofessionals ? Daarover wil ik graag Benjamin Franklin nog eens aan het woord laten: “Tell me and I forget. Teach me and I remember. Involve me and I learn”. Prachtig ! En iedereen weet hoe waar dit is, ook 200 jaar na dato nog. Een onderwijsprofessional krijgt dus nog een extra opdracht mee, hij moet mensen (studenten) echt weten te raken. En dat is nou precies zo’n voorbeeld van die unieke persoonlijke bijdrage die inherent is aan de professie waar ik het eerder over had. Maar datzelfde geldt natuurlijk ook voor de muziekprofessional die ik als voorbeeld naar voren haalde. Zou het ook gelden voor de professional op het gebied van management en bestuur van onderwijsorganisaties ? Een leuk onderwerpje voor een volgende keer. Ik ontvang trouwens graag alvast wat brandstof van de lezer voor dit gedachtenexperiment.

Tenslotte, ik heb tot nu toe vooral gefocust op de individuele karakteristieken van de echte professional maar minstens zo belangrijk is de omgeving waarin deze moet functioneren. Tenslotte heb ik een diploma in de Sociale Psychologie en ben ik geen zielknijper. Laten we het een van de  volgende keren dus ook eens hebben over het thema of onze scholen en universiteiten nu wel of niet het ideale innovatieve klimaat bieden voor studenten en medewerkers.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten